Khi nhắc đến các dinh thự của vua Bảo Đại, nhiều người gần như mặc định nhớ ngay đến ba dinh thự nổi tiếng tại Đà Lạt - những không gian gắn liền với cuộc sống nghỉ dưỡng, làm việc và dấu ấn quyền lực cuối cùng của triều Nguyễn.
Tuy nhiên, ít ai biết rằng vẫn còn những công trình khác mang giá trị lịch sử và cảm xúc không kém. Đáng chú ý, một số nơi trong đó lại là chốn dừng chân được Nam Phương Hoàng hậu đặc biệt yêu thích. Không chỉ đơn thuần là nơi nghỉ dưỡng, đây còn là không gian riêng tư hiếm hoi, nơi hai người từng cùng nhau du ngoạn, tận hưởng những khoảnh khắc bình yên cùng nhau.
Không chỉ dừng lại ở những dinh thự nổi tiếng tại Đà Lạt (hệ thống Dinh I - II - III), hệ thống dinh thự gắn với cuộc đời vua Bảo Đại còn trải dài từ Bắc vào Nam, mỗi nơi mang một dấu ấn riêng về kiến trúc, lịch sử và đời sống hoàng gia.
Dinh Bảo Đại (TP. Hải Phòng)
Dinh thự Bảo Đại tọa lạc tại đồi Vung, thuộc địa phận phường Đồ Sơn (TP.Hải Phòng) trong khuôn viên hơn 3.700m2 với diện tích biệt thự là 1.000m2, ở độ cao gần 40m so với mặt nước biển.
Được xây dựng từ năm 1928 với tên gọi ban đầu là Villa Joséphine. Đến năm 1932, khi vua Bảo Đại ghé thăm, ông đã ấn tượng mạnh với không gian và kiến trúc nơi đây. Sau đó, dinh thự được chuyển giao và trở thành nơi nghỉ ngơi quen thuộc của nhà vua mỗi khi ra Bắc.
Năm 1949, ngôi biệt thự mang tên là Biệt thự Bảo Đại, hay còn được gọi là “Lầu Bảo Đại”.
Dù từng bị phá hủy trong chiến tranh, công trình đã được phục dựng vào cuối thế kỷ XX, giữ lại gần như nguyên vẹn tinh thần kiến trúc Pháp cổ điển. Ngày nay, nơi đây không chỉ là điểm tham quan mà còn là một lát cắt lịch sử, tái hiện cuộc sống hoàng gia một thời.
Biệt điện Bảo Đại (tỉnh Đắk Lắk)
Tọa lạc tại trung tâm phường Buôn Ma Thuột, biệt điện Bảo Đại mang đến một sắc thái hoàn toàn khác biệt so với các dinh thự ven biển. Công trình nằm trong khuôn viên rộng gần 7ha, bao phủ bởi hàng loạt cây cổ thụ lâu năm, tạo nên không gian yên tĩnh, mát lành đặc trưng của vùng cao nguyên.
Điểm đặc biệt của biệt điện này nằm ở kiến trúc pha trộn giữa phong cách Pháp và nhà dài truyền thống của người Ê Đê. Toàn bộ công trình được xây dựng trên nền đất cao, vững chắc, với hệ thống sàn gỗ và mái ngói mang tính bản địa rõ nét.
Không gian bên trong vẫn còn lưu giữ nhiều dấu tích gắn với đời sống của vua Bảo Đại, từ bàn làm việc đến các vật dụng sinh hoạt. Hiện tại biệt điện là một phần của Bảo tàng Đắk Lắk, giá vé vào tham quan bảo tàng từ 20.000 đồng.
Trước kia, hằng năm vào dịp đầu mùa mưa, ông thường đến đây để nghỉ ngơi và săn bắn, do đó ngôi nhà này còn có tên Biệt Điện Bảo Đại.
Biệt thự Cầu Đá (tỉnh Khánh Hòa)
Trong số các dinh thự gắn với vua Bảo Đại, quần thể biệt thự Cầu Đá tại phường Nha Trang được xem là một trong những nơi lưu giữ nhiều dấu ấn tình cảm nhất của hoàng gia, đặc biệt là với Hoàng hậu Nam Phương.
Được xây dựng từ năm 1923 trên đỉnh núi Cảnh Long, khu biệt thự gồm 5 công trình mang tên các loài cây: Les Agaves, Les Frangipaniers, Les Bouguinvilles, Les Flamboyants và Les Badamniers. Bao quanh là khuôn viên rộng tới 12ha, hướng trọn ra vịnh Nha Trang xanh ngắt.
Ban đầu biệt viện được xây dựng để cho các nhà Hải Dương học sinh sống và làm việc vào năm 1923 cách trung tâm thành phố 6 km về phía nam. Chủ nhân đầu tiên của biệt thự Les Agaves là tiến sĩ Krempt - người Ðức, giữ chức vị giám đốc đầu tiên của Viện Hải Dương học Nha Trang.
Tuy nhiên, vào khoảng năm 1940-1945, vua Bảo Đại và hoàng hậu Nam Phương thường đến đây nghỉ dưỡng, lấy việc câu cá, ngắm biển làm thú tiêu khiển nên từ đó cái tên Lầu Bảo Đại ra đời.
Lầu Bảo Đại tọa lạc trên đỉnh núi Cảnh Long, cách trung tâm khoảng 6km về hướng Nam. Lầu Bảo Đại là một cụm 5 dinh thự xây dựng theo phong cách Pháp, mỗi cụm dinh thự được đặt tên theo các loài hoa: Xương Rồng, Bông Sứ, Bông Giấy, Phượng Vĩ, Cây Bàng, tựa như 5 đóa hoa rực rỡ nở rộ bên Vịnh Nha Trang mộng mơ.
Trong giai đoạn từ 1940-1945, nơi đây trở thành điểm nghỉ dưỡng quen thuộc của vua Bảo Đại và hoàng hậu. Không gian thanh bình, tách biệt cùng cảnh biển thơ mộng đã khiến nơi này trở thành chốn dừng chân lý tưởng của Nam Phương.
Đặc biệt, tại biệt thự Les Agaves (Nghinh Phong), tầng thượng từng là nơi hai người cùng nhau ngắm trăng, tận hưởng những khoảnh khắc yên bình. Giữa những biến động lịch sử và cuộc sống nhiều xô bồ của hoàng gia, đây được xem là một trong những không gian lưu giữ nhiều ký ức riêng tư nhất của hoàng hậu.
Tuy nhiên, hiện công trình đã xuống cấp và đang trong quá trình trùng tu, sửa chữa.
Bạch Dinh (TP.HCM)
Nếu phải nhắc đến một nơi gắn bó sâu sắc với cảm xúc của Hoàng hậu Nam Phương, thì Bạch Dinh tại phường Vũng Tàu (TP.HCM) chính là cái tên nổi bật nhất.
Tọa lạc trên sườn núi Lớn, Bạch Dinh sở hữu vị thế “tựa sơn hướng thủy” hiếm có, phía trước là biển, phía sau là núi, bao quanh là rừng cây xanh mát. Công trình được xây dựng từ cuối thế kỷ XIX với kiến trúc châu Âu cổ điển, mang gam màu trắng thanh lịch - cũng là lý do nơi đây được gọi là “Bạch Dinh”.
Hiện nay, Bạch Dinh được dùng làm bảo tàng, trưng bày các chuyên đề như: đồ gốm thời Khang Hy vớt được từ xác tàu cổ đắm tại khu vực Hòn Cau - Côn Đảo, súng thần công cùng nhiều hiện vật có giá trị khác được tìm thấy qua các đợt khai quật khảo cổ ở địa phương…
Từ năm 1934, dinh thự trở thành nơi nghỉ mát của vua Bảo Đại và hoàng hậu Nam Phương. Theo nhiều ghi chép, chính Nam Phương là người đặc biệt yêu thích nơi này bởi không gian yên tĩnh, thơ mộng - trái ngược với nhịp sống sôi động và những buổi tiệc tùng của vua Bảo Đại.
Trong những ngày lưu lại Bạch Dinh, sau các buổi tiếp khách ồn ào, hoàng hậu thường một mình dạo bước dưới rừng hoa sứ. Hương thơm dịu nhẹ cùng không gian tĩnh lặng đã biến nơi đây thành chốn trú ẩn tinh thần, nơi bà tìm lại sự bình yên giữa những biến động của thời cuộc.
Đến nay, Bạch Dinh vẫn giữ nguyên sức hút với du khách không chỉ bởi kiến trúc cổ kính mà còn bởi câu chuyện đầy cảm xúc gắn với vị hoàng hậu cuối cùng của Việt Nam.
Những dinh thự của vua Bảo Đại không chỉ là công trình kiến trúc đơn thuần mà còn là những mảnh ghép sống động của lịch sử. Du khách hoàn toàn có thể đến các Dinh để tham quan, chiêm ngưỡng. Song, nên kiểm tra lịch mở cửa của các di tích để có chuyến tham quan thú vị, thuận tiện.
