Với tổng thu nhập khoảng 40 triệu đồng/tháng, gia đình chị H. từng nghĩ chuyện tiền bạc sẽ không phải vấn đề quá lớn. Hai vợ chồng đều có công việc ổn định, không gánh khoản vay quá nặng và mức thu nhập đủ để trang trải cuộc sống của một gia đình nhỏ. Thế nhưng thực tế, tiền lại là chủ đề khiến họ tranh luận nhiều nhất.
Chồng chị thuộc kiểu người luôn muốn nhìn thấy một khoản tiền tích lũy rõ ràng vào cuối tháng. Với anh, thu nhập 40 triệu đồng mà chỉ để dành được vài triệu là quá ít. Anh thường đề xuất cắt bớt ăn ngoài, hạn chế mua quần áo, giảm những chuyến đi chơi cuối tuần và đặt mục tiêu tiết kiệm ít nhất 12-15 triệu đồng mỗi tháng.
Ngược lại, chị H. cho rằng cuộc sống không nên chỉ xoay quanh việc tiết kiệm. Sau một tháng làm việc vất vả, chị muốn gia đình có những bữa ăn ngoài, con được tham gia các hoạt động vui chơi, hai vợ chồng thỉnh thoảng mua thứ mình thích hoặc đi du lịch ngắn ngày. “Nếu tháng nào cũng chỉ nghĩ xem cắt được thêm bao nhiêu tiền thì rất mệt. Tôi vẫn muốn có một khoản để tận hưởng cuộc sống hiện tại”, chị chia sẻ.
Mâu thuẫn thực sự bắt đầu khi mỗi người đều cho rằng cách tiêu tiền của mình hợp lý hơn. Chồng chị thấy những khoản cà phê, ăn ngoài hay mua sắm vài trăm nghìn cộng lại thành con số lớn. Trong khi đó, chị lại thấy việc tiết kiệm quá chặt khiến cả nhà luôn có cảm giác thiếu thốn dù thu nhập không thấp.
Ngồi lại và lập một bảng chi tiêu chung
Sau nhiều tháng tranh luận, hai vợ chồng quyết định không tiếp tục quản lý tiền theo cảm tính. Họ lấy toàn bộ các khoản chi của ba tháng gần nhất ra xem lại, sau đó chia ngân sách thành các nhóm cố định.
Bảng chi tiêu cuối cùng của gia đình được thống nhất như sau:
| Khoản chi | Số tiền/tháng |
| Tiền nhà, điện nước, internet, phí sinh hoạt | 8 triệu |
| Ăn uống, đi chợ | 7 triệu |
| Chi phí cho con | 5 triệu |
| Xăng xe, điện thoại, đi lại | 3 triệu |
| Ăn ngoài, cà phê, vui chơi | 3 triệu |
| Mua sắm cá nhân, đồ gia đình | 2 triệu |
| Quỹ du lịch, hiếu hỉ và chi phí phát sinh | 3 triệu |
| Tiết kiệm dài hạn | 7 triệu |
| Quỹ dự phòng | 2 triệu |
| Tổng | 40 triệu |
Điểm khác biệt lớn nhất so với trước đây là hai vợ chồng không còn coi tất cả tiền còn lại cuối tháng mới là tiền tiết kiệm. Ngay khi nhận lương, 7 triệu đồng được chuyển thẳng vào khoản tiết kiệm dài hạn, thêm 2 triệu đồng vào quỹ dự phòng. Như vậy, gia đình mặc định giữ lại 9 triệu đồng trước khi bắt đầu chi tiêu.
Đổi lại, chị H. có một khoản 3 triệu đồng dành riêng cho ăn ngoài, cà phê và vui chơi. Đây là khoản mà chồng chị trước đây thường cho rằng có thể cắt gần như hoàn toàn. Khi đã được đưa vào ngân sách, cả hai thống nhất sẽ không phàn nàn miễn là chi tiêu không vượt mức.
“Trước đây mỗi lần tôi mua đồ hay cả nhà đi ăn là anh ấy lại hỏi tháng này còn tiết kiệm được bao nhiêu. Còn tôi nghe nhiều thì khó chịu. Sau này đã chia sẵn tiền rồi, phần nào ra phần đó nên đỡ tranh luận hẳn”, chị nói.
Một nguyên tắc nhỏ giúp họ tránh được phần lớn các cuộc cãi vã
Hai vợ chồng cũng đặt ra một quy tắc: những khoản mua sắm dưới 500.000 đồng từ ngân sách cá nhân thì không cần hỏi ý kiến người kia. Khoản từ 500.000 đồng đến 2 triệu đồng sẽ báo trước, còn khoản lớn hơn 2 triệu đồng phải cùng thống nhất.
Quy tắc tưởng đơn giản nhưng giúp họ tránh được tình trạng một người có cảm giác bị kiểm soát, trong khi người còn lại lo lắng tiền đang bị chi tiêu tùy tiện.
Ngoài ra, cuối mỗi tháng cả hai chỉ dành khoảng 20 phút để xem lại ngân sách. Nếu khoản ăn uống vượt dự kiến nhưng khoản mua sắm còn dư, họ có thể điều chỉnh cho nhau. Tuy nhiên, tiền tiết kiệm và quỹ dự phòng gần như không được động đến, trừ trường hợp thực sự cần thiết.
Sau vài tháng áp dụng, khoản tiết kiệm 7 triệu đồng mỗi tháng không phải con số quá lớn so với mong muốn ban đầu của người chồng. Tuy nhiên, cộng thêm quỹ dự phòng 2 triệu đồng, gia đình vẫn giữ lại khoảng 9 triệu đồng, tương đương hơn 20% thu nhập.
Quan trọng hơn, cả hai không còn cảm giác người này đang “phá kế hoạch” của người kia.
Bài toán tiền bạc đôi khi không nằm ở việc kiếm được bao nhiêu
Câu chuyện của gia đình chị H. cho thấy một vấn đề khá phổ biến: hai người có thể có mức thu nhập giống nhau nhưng cách nhìn về tiền lại hoàn toàn khác nhau. Có người cảm thấy an toàn khi tài khoản tiết kiệm tăng lên. Có người lại coi trải nghiệm, sự thoải mái và chất lượng sống hiện tại cũng là một phần đáng để chi tiền.
Nếu một người luôn ép người kia tiết kiệm theo tiêu chuẩn của mình, mâu thuẫn rất dễ xuất hiện. Ngược lại, nếu chỉ tập trung tận hưởng mà không có khoản dự phòng, gia đình cũng dễ rơi vào áp lực khi có biến cố.
Điểm cân bằng của vợ chồng chị H. không nằm ở việc ai đúng, ai sai. Họ chọn cách biến hai mục tiêu tưởng đối lập thành hai khoản ngân sách song song: một khoản để bảo vệ tương lai, một khoản để sống thoải mái ở hiện tại.
Với thu nhập 40 triệu đồng, họ không cố tiết kiệm bằng mọi giá, cũng không tiêu hết rồi chờ tháng sau. Mỗi người phải nhượng một bước: người thích tiết kiệm chấp nhận dành tiền cho tận hưởng, người thích tận hưởng đồng ý coi tiết kiệm là một khoản bắt buộc.
Và có lẽ đây mới là phần khó nhất trong quản lý tài chính gia đình: không phải lập được một bảng chi tiêu đẹp, mà là tìm được một cách dùng tiền mà cả hai người đều có thể sống cùng trong thời gian dài.
