Trung thu ở nơi đèn lồng cao bằng ngôi nhà

16:33 23/09/2026

Lễ hội Thành Tuyên tại Tuyên Quang đang được định vị là lễ hội trung thu nổi tiếng nhất cả nước. Bất ngờ là lễ hội này bắt nguồn từ hoạt động tự phát của người dân, với mong muốn đem đến cho các em thiếu nhi một đêm rằm Trung thu vui tươi, đầy ý nghĩa.

Lễ hội Thành Tuyên năm 2026 diễn ra từ ngày 19 đến 25/9, nổi bật với màn diễn diễu 40 mô hình Trung thu tại Quảng trường Nguyễn Tất Thành, phường Minh Xuân.

Từ lễ hội do người dân khởi xướng, lễ hội đang được địa phương phát triển thành sản phẩm văn hóa, du lịch đặc trưng cấp quốc gia.

Đèn khổng lồ xuống phố

Tâm điểm của lễ hội là chương trình Lung linh đêm hội trăng rằm , khai mạc tối 20/9. 40 mô hình được tuyển chọn từ cuộc thi tại các phường đã biến những tuyến phố trung tâm thành sân khấu nghệ thuật ngoài trời.

Các mô hình năm nay được khống chế kích thước không quá 4 m chiều cao, 3 m chiều rộng và 15 m chiều dài, phù hợp với điều kiện giao thông. Ban tổ chức khuyến khích sử dụng gỗ, mây, giang, tre, nứa và động cơ điện nhằm tăng yếu tố truyền thống, đồng thời giảm tác động đến môi trường.

Đêm hội có sự tham dự của đại biểu đến từ Xiêng Khoảng, Phông Sa Lỳ của Lào, Anseong, Imsil của Hàn Quốc, thị trấn Niki của Nhật Bản, vùng Lohmen thuộc bang Mecklenburg-Vorpommern của Đức và châu Văn Sơn của Trung Quốc.

Đại diện Cơ quan Hợp tác quốc tế Hàn Quốc (KOICA) và Hiệp hội Giao lưu văn hóa và kinh tế Hàn Quốc (KOVECA) cũng góp mặt.

Bên cạnh hoạt động rước mô hình, lễ hội mở rộng thành chuỗi sự kiện văn hóa, ẩm thực và thể thao. Festival Nông sản, OCOP làng nghề gắn với du lịch được tổ chức trên đường Chiến thắng Sông Lô từ ngày 19/9.

Không gian ẩm thực và Lễ hội bia gồm 30 gian hàng giới thiệu món ăn, đồ uống địa phương. Trong tháng 9, tỉnh còn tổ chức Giải Marathon Tuyên Quang và Giải trình diễn ô tô, mô tô địa hình mở rộng lần thứ IV.

Theo ông Nguyễn Văn Hòa - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch - mục tiêu của tỉnh là xây dựng Lễ hội Thành Tuyên thành sản phẩm văn hóa, du lịch đặc trưng cấp quốc gia, đồng thời giữ cân bằng giữa khai thác kinh tế và bảo tồn bản sắc, hạn chế thương mại hóa.

Tuyên Quang đặt mục tiêu đến năm 2030, doanh thu từ các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 5% GRDP. Tỉnh dự kiến hình thành ba không gian văn hóa, sáng tạo và trải nghiệm tại Tân Trào, khu vực Quảng trường Nguyễn Tất Thành và Cao nguyên đá Đồng Văn.

Tham vọng phát triển sản phẩm du lịch độc đáo

Hơn hai thập kỷ trước, phong trào làm đèn lồng khổng lồ với khung tre, giấy màu đã khởi phát từ các tổ dân phố, trường học, làng xóm xứ Tuyên, như biểu hiện đơn sơ của tinh thần cộng đồng.

Qua thời gian, đèn lồng ngày càng được làm to hơn, đẹp hơn, tinh xảo hơn với khung thép, khung tre, giấy màu, phối ánh sáng, âm thanh và chuyển động. Mỗi năm, hàng trăm mô hình đèn được chọn lọc kỹ càng để diễu hành và được truyền hình trực tiếp đến hàng triệu khán giả cả nước.

Hiện nay, Lễ hội Thành Tuyên diễn ra hàng năm vào dịp Trung thu (15 tháng 8 âm lịch), thu hút hàng vạn du khách trong và ngoài tỉnh. Các mô hình đèn khổng lồ là điểm nhấn không thể thiếu: từ những mô hình lịch sử như Thánh Gióng, Hai Bà Trưng, hoặc Sơn Tinh - Thủy Tinh đến các hình ảnh hiện đại phản ánh chủ quyền biển đảo, bảo vệ môi trường, hay các biểu tượng du lịch tỉnh.

Những chiếc đèn này được diễu hành qua khắp các tuyến phố tạo nên “dòng sông ánh sáng” kéo dài cả tháng trước Trung thu.

Thời gian để Tuyên Quang đón khách du lịch do vậy cũng được “cơi nới” theo lịch rước đèn. Rất nhiều tour khởi phát từ rằm tháng Bảy để không bỏ qua sinh hoạt văn hóa đặc biệt này.

Tinh thần cộng đồng chính là linh hồn của Lễ hội. Việc dựng khung, lắp đặt, trang trí ôm trọn quá trình làm đèn lồng đều có sự tham gia của cư dân địa phương: từ người lao động thợ thủ công, các tổ dân phố, học sinh, cho đến người lớn tuổi ham thích làm đẹp cho phố phường.

Ðể hoàn thiện một mô hình thường mất nhiều tuần đến cả tháng làm việc miệt mài. Chi phí mỗi chiếc mô hình có thể lên tới hàng chục hoặc trăm triệu đồng tùy kích thước và độ công phu. Các sáng tác luôn được đổi mới về kiểu dáng, chủ đề, thẩm mỹ, phù hợp với xu hướng quảng bá văn hóa địa phương.

Lễ hội Thành Tuyên cũng đã vươn lên tầm quốc gia khi được xác lập các kỷ lục Guiness Việt Nam như “Đêm hội có nhiều mô hình đèn Trung thu độc đáo và lớn nhất Việt Nam”, “Mâm cỗ Trung thu lớn nhất Việt Nam”, “Cặp đèn lồng lớn nhất Việt Nam”, vượt ngoài giới hạn sự kiện địa phương để trở thành sản phẩm văn hóa, du lịch đặc trưng của Tuyên Quang.