1. Rau tiến vua
Rau tiến vua còn được gọi là cần biển, cần khô hay công sôi. Đây là loại cây thân lá liền, từ gốc thường chỉ tách ra hai nhánh, phần thân mềm và dài cỡ ngón tay. Rau mọc nhiều ở các vùng ven biển miền Trung.
Đây được xem là một trong những loại rau hiếm và có giá cao tại Việt Nam, thậm chí ngang ngửa nhiều loại thịt cá. Chính vụ vào khoảng tháng 4 âm lịch, giá dao động 300.000 – 500.000 đồng/kg. Khi trái mùa, mức giá có thể tăng vọt lên cả triệu đồng/kg và không phải lúc nào cũng có hàng. Rau tiến vua có thể chế biến đa dạng như nấu canh, xào, luộc hoặc muối chua. Khi phơi khô, rau bảo quản được lâu; chỉ cần ngâm nước là nở ra như ban đầu.
Rau tiến vua còn được gọi là cần biển, cần khô hay công sôi.
Món ngon từ rau tiến vua:
Món rau tiến vua xào thịt bò có màu sắc bắt mắt, thịt bò mềm, thấm đều gia vị, kết hợp với rau củ giòn ngọt tự nhiên, tạo nên hương vị hấp dẫn.
Rau tiến vua xào tôm.
Gỏi rau tiến vua tôm thịt.
Nộm rau tiến vua tai lợn.
Canh rau tiến vua thịt viên.
2. Rau mầm đá
Rau mầm đá có hình dáng đặc trưng giống những búp măng nhỏ nhú quanh thân, phần thân chính to và có thể nặng tới vài kg. Lá dày, cứng và ít bị dập nát khi chế biến.
Giá mầm đá dao động từ 50.000 đồng đến vài trăm nghìn đồng/kg, cao hơn khi trái vụ. Loại rau này chỉ sinh trưởng tốt ở vùng núi cao phía Bắc có khí hậu lạnh, càng rét đậm thì vị càng ngọt. Sa Pa là địa phương nổi tiếng với đặc sản mầm đá. Rau thường được luộc, xào hoặc nhúng lẩu để giữ trọn vị thanh tự nhiên.
Rau mầm đá có hình dáng đặc trưng giống những búp măng nhỏ nhú quanh thân, phần thân chính to và có thể nặng tới vài kg.
Món ngon từ rau mầm đá:
Một cách đơn giản để tận hưởng hương vị tuyệt vời của rau mầm đá là luộc chúng. Chỉ cần đun sôi một nồi nước lớn, sau đó cho rau đã được rửa sạch vào nồi và luộc trong khoảng 30 giây, sau đó vớt ra và ăn ngay. Bằng cách này, rau vẫn giữ được màu xanh tươi và độ giòn.
Một cách thưởng thức rau mầm đá ngon là xào cùng với các loại thịt như thịt heo, thịt bò hoặc thịt trâu. Vị ngọt của rau sẽ thấm vào từng miếng thịt, tạo ra một món ăn ngon mà không cần sử dụng quá nhiều gia vị. Để chuẩn bị món ăn này, bạn cần cắt rau mầm đá thành miếng mỏng. Sau khi thịt được xào chín, bạn cho rau vào và đảo đều trong khoảng 1 phút. Khi đó, món ăn đã sẵn sàng để thưởng thức. Rau mầm đá sẽ giòn, tươi xanh và có vị ngọt dễ ăn mà không gây ngán.
Rau mầm đá với thân khá dày, tương tự như củ cải, là một lựa chọn ngon khi muối chua. Nó mang đến hương vị chua chua, cay cay của ớt, mùi thơm nồng của tỏi và độ giòn đặc trưng. Khi ăn kèm với cơm hoặc các món kho, chiên, nó giúp giảm bớt cảm giác ngán. Để thực hiện món ăn này, trước tiên, phơi rau ngoài ánh nắng để làm cho nó mềm hơn, sau đó cắt thành khúc nhỏ để ngâm chua nhanh hơn. Tiếp theo, rửa rau thật sạch và cho vào hũ, sau đó thêm hỗn hợp nước muối, giấm, đường đã đun sôi và để nguội. Ngâm rau trong hỗn hợp này từ 2 - 3 ngày là có thể ăn được. Bạn cũng có thể thêm tỏi và ớt để làm tăng thêm hương vị cho món ăn.
Sa lát sau mầm đá. Rau mầm đá rửa sạch cắt thành từng lát mỏng cho vào tô lớn. Sau đó, mọi người cho gia vị muối, đường, giấm vào đảo đều, ướp trong khoảng 20 phút. Tiếp đó, băm nhỏ tỏi, ớt rồi cho vào, thêm thìa mè trắng và dưới dầu nóng, xì dầu,... vào khuấy đều. Khi cho ra đĩa cho thêm rau mùi.
3. Rau sắng (ngót rừng)
Cây rau sắng (hay còn gọi là cây mì chính, cây rau ngót rừng), thuộc loại thân mộc, mọc tự nhiên trên những vách đá, ưa ánh sáng.
Rau sắng chủ yếu xuất hiện ở các tỉnh miền núi phía Bắc như Cao Bằng, Lạng Sơn, Lào Cai… Phần được sử dụng làm thực phẩm là những lá non và chồi của cây. Do cây có thể cao vài mét và thường mọc trên địa hình đồi núi dốc, việc thu hái khá vất vả. Lá và chồi rau sắng chứa nhiều khoáng chất, được đánh giá cao về giá trị dinh dưỡng. Tùy thời điểm, giá bán trên thị trường dao động khoảng 100.000 – 200.000 đồng/kg.
Loại rau này còn gắn với đặc sản Chùa Hương, thường được tiêu thụ mạnh vào mùa lễ hội với mức giá cao. Có thời điểm, rau sắng tại đây được rao bán tới hàng triệu đồng mỗi kg vì nhu cầu lớn và nguồn cung hạn chế.
Rau sắng chủ yếu xuất hiện ở các tỉnh miền núi phía Bắc như Cao Bằng, Lạng Sơn, Lào Cai…
Món ngon từ rau sắng:
Lá non rau sắng có mầu xanh thẫm, óng ả, ra hết lớp này đến lớp khác và ra nhiều nhất vào tháng 2-3 âm lịch hằng năm. Lá rau dùng để nấu canh với thịt hoặc cá. Mùi vị của loại rau này rất đậm đà, chỉ cần một vài cọng cũng đã đủ để có thể nấu bát canh thơm ngon.
Theo kinh nghiệm của người dân, phải ăn canh rau sắng nấu suông, nêm một chút muối, chậm rãi nhai kỹ từng chiếc lá nhỏ, thưởng thức thật sâu, thật kỹ vị ngọt, vị bùi khó tả của nó thì mới cảm nhận được hương vị đặc biệt của cây rau sắng. Những cây rau sắng đực cho những chùm rồng rồng. Loại này có thể nấu canh và ngon hơn nữa là xào với thịt bò.
Rau sắng nấu thịt băm.
Rau sắng nấu tôm.
Rau sắng nấu cua.
Rau sắng xào thịt bò.
4. Rau thối
Rau thối là đặc sản vùng núi Tây Bắc và Đông Bắc, nổi tiếng bởi mùi hương khá đặc trưng nhưng hương vị lại ngọt và giòn. Cây thân dài, mọc tự nhiên và thường chỉ thu hái phần chồi non, lá nhỏ khi chế biến. Loại rau này xuất hiện vào cuối xuân, đầu hè nên được xem như “lộc trời” theo mùa. Giá bán phổ biến từ 65.000 – 100.000 đồng/kg.
Phần chồi non của cây có rất nhiều phiến lá nhỏ, dài, cụp vào nhau. Đây chính là phần lá ngon nhất, được sử dụng để chế biến món ăn.
Rau thối có thể xào tỏi, xào cùng thịt hoặc hải sản, làm nộm, nấu canh hay nhúng lẩu. Dù mùi khá nồng khi chế biến, nhưng khi thưởng thức lại có vị thanh, giòn và dễ khiến thực khách nhớ mãi.
Rau rất được chuộng khi ăn vào dịp về nóng nực, oi bức nhờ tính mát và khả năng thanh nhiệt giải độc. Nhờ đó, từ lâu người dân Tây Bắc cũng sử dụng như một vị thuốc thiên nhiên giúp chữa các bệnh về gan, thận và dạ dày vô cùng hiệu quả.
Công dụng của nó là làm giảm thiểu tình trạng bị dư thừa axit trong dạ dày. Đồng thời, rau cũng có tác dụng khắc phục các tình trạng như ợ chua, ợ nóng, đắng miệng, đau dạ dày,...
Món ngon từ rau thối:
Rau thối nộm cà gai thịt lợn sấy. Món nộm rau thối với cà gai và thịt lợn sấy siêu độc đáo, đây là xem là món ăn đặc trưng cho nền văn hóa ẩm thực Tây Bắc. Với hương vị thơm ngon, ngọt đậm đà của thịt lợn, vị giòn hăng hắc của cà gai và kết hợp cùng sự dài giòn, ngon ngọt của rau, vị giác của bạn sẽ được thức tỉnh ngay từ những miếng ăn đầu tiên.
Canh rau thối đuôi lợn. Một tô canh rau thối với đuôi lợn là đủ dinh dưỡng và phá tan nóng bức mùa hè cũng như làm ấm cái bụng vào thời tiết xuân đang qua và hè sắp tới. Bạn sẽ cảm nhận được hương vị béo ngọt chiết ra từ đuôi lợn và sự động đà bùi bùi của rau.
Rau thối xào măng. Loại rau này kết hợp với măng lại cho ra một món ăn siêu ngon và thanh đạm nhé. Món ăn này quá quen thuộc trong mâm cơm của người dân Tây Bắc.
Rau thối nhồi cá nướng. Món rau này nhồi cá nướng cho ra một món ăn mỹ vị cùng Tây Bắc hùng vĩ mà ăn đã từng ăn sẽ khó lòng quên được. Mùi thơm và đặc trưng của rau cùng các gia vị nơi đây kết hợp với vị giòn rụm của da cá, tươi ngon của thịt cá làm xiêu lòng biết bao thực khách.
